Hiroshima University araştırmacıları, akıllı telefon kamerasını kullanarak radyasyon ölçümü yapabilen yeni bir sistem geliştirdi. Yaklaşık 70 doların altında maliyetle kurulabilen bu çözüm, özellikle nükleer kazalar ve radyolojik sızıntılar sonrası sahada hızlı doz tespiti yapılmasını amaçlıyor.
Radyasyon maruziyetinde en kritik konu, alınan dozun kısa sürede ve doğru şekilde belirlenmesi. Tüm vücuda 4 gray (Gy) seviyesinde radyasyon alan bir kişinin tedavi edilmemesi halinde 60 gün içinde ölüm riskinin yüzde 50’ye ulaştığı biliniyor. Gray birimi, kilogram doku başına emilen bir joule radyasyon enerjisini ifade ediyor ve klinik kararlar açısından temel ölçüt kabul ediliyor.
Mevcut ölçüm yöntemlerinin çoğu, laboratuvar analizlerine veya yüksek maliyetli ekipmanlara dayanıyor. Bu durum, altyapının zarar gördüğü afet senaryolarında ciddi kısıtlar yaratıyor. Hiroşima Üniversitesi ekibi ise çözüm olarak EBT4 adı verilen radyo kromik bir film kullandı. Bu özel film, radyasyona maruz kaldığında renk değiştiriyor. Dozun hassas şekilde belirlenmesi için ise mobil görüntü işleme teknolojisi devreye giriyor.
Sistemde, radyasyona maruz kalan film katlanabilir bir tarayıcıya yerleştiriliyor ve akıllı telefon kamerasıyla görüntüleniyor. Ardından uygulama, renk değişimini analiz ederek 10 Gy’ye kadar olan doz seviyelerini hesaplayabiliyor. Böylece akıllı telefon, taşınabilir bir dozimetreye dönüşüyor.
Sistem hem Samsung hem de Apple marka cihazlarda test edildi. Bu da çözümün belirli bir donanıma bağlı kalmadan çalışabildiğini gösteriyor. Masaüstü tarayıcılarla daha yüksek doğruluk elde edilebilse de araştırma ekibi taşınabilirliği öncelikli hedef olarak belirlemiş durumda.
Profesör Hiroshi Yasuda, ciddi bir nükleer ya da radyolojik olayda gönüllülerin sahada hızlı doz değerlendirmesi yapabilmesinin hayati önem taşıdığını vurguluyor. Araştırma ekibi şu anda ölçüm protokollerinin standartlaştırılması ve sistemin farklı çevresel koşullarda güvenilirliğinin test edilmesi üzerinde çalışıyor. Sıcaklık, nem ve ışık gibi değişkenlerin saha performansına etkisi, sistemin yaygın kullanımı açısından belirleyici olacak.
