Meta’nın Çin bağlantılı yapay zekâ girişimi Manus’u satın alma planı, Pekin yönetiminin doğrudan müdahalesiyle durduruldu. Aralık ayında yaklaşık 2 milyar dolarlık anlaşmayla gündeme gelen satın alma süreci, Çin’in stratejik teknoloji koruma politikalarına takıldı.

Manus, özellikle AI ajanları alanındaki erken dönem dikkat çekici girişimlerden biri olarak öne çıkmıştı. Otonom görevler yerine getirebilen yapay zekâ sistemleri, önümüzdeki dönemin en kritik rekabet alanlarından biri olarak görülüyor. Bu nedenle Meta’nın hamlesi yalnızca bir şirket satın alımı değil, gelecekteki AI altyapısı için stratejik yatırım olarak değerlendiriliyordu.

Ancak Çin Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu’nun (NDRC) anlaşmayı iptal ettirmesi, Çin’in artık yalnızca üretim değil, kritik teknoloji ihracatı konusunda da çok daha korumacı bir çizgiye geçtiğini gösteriyor.

Manus’un merkezi Singapur’da görünse de:

• Kurucu yapısının Çin bağlantılı olması
• Teknolojik altyapısının Çin kaynaklı kabul edilmesi
• AI ajan teknolojisinin stratejik görülmesi

bu kararda belirleyici oldu.

Bu gelişme, ABD-Çin teknoloji rekabetinin yeni aşamasını işaret ediyor. Geçmişte Batı teknolojisini yakalamaya çalışan Çin, artık kendi geliştirdiği ileri teknolojilerin yabancı devlere geçişini sınırlayan pozisyona geçmiş durumda.

Meta açısından bu durum özellikle AI ajan stratejisinde gecikme yaratabilir. Şirket, üretken yapay zekâ ve dijital asistan alanında agresif genişleme hedeflerken Manus gibi teknik kapasitesi güçlü girişimlere erişimin engellenmesi, rekabet dengesini etkileyebilir.

Daha geniş çerçevede ise bu olay, küresel teknoloji sektörüne şu mesajı veriyor: Yapay zekâ şirketleri artık yalnızca ticari varlık değil, jeopolitik değer taşıyan stratejik unsurlar olarak görülüyor. Özellikle Çin merkezli ileri teknoloji girişimlerinde satın alma süreçleri bundan sonra çok daha sert siyasi denetimle karşılaşabilir.

Sektör beklentilerine göre 2026 sonunda:

• Lenovo: 43 milyon adet
• HP: 39 milyon adet
• Apple: 28 milyon adet

Bu tablo gerçekleşirse Apple, uzun süredir güçlü konumunu koruyan Dell’i geride bırakacak.

Geçtiğimiz yıl yaklaşık 23 milyon dizüstü satışı gerçekleştiren Apple’ın bu yıl yaklaşık 5 milyon ek satış artışı yakalaması bekleniyor. Bu büyümede yalnızca premium segmentteki MacBook Air ve Pro modelleri değil, daha geniş kullanıcı kitlesine hitap eden MacBook Neo’nun etkisi belirleyici görülüyor.

Tahminlere göre:

• MacBook Air + Pro serisi: yaklaşık 18 milyon
• MacBook Neo: yaklaşık 10 milyon

Bu durum Apple’ın ürün gamını daha dengeli hale getiriyor. Özellikle daha ulaşılabilir fiyat segmentine güçlü giriş yapılması, markanın yalnızca premium kullanıcılarla sınırlı kalmamasını sağlıyor.

Teknik tarafta ise Apple Silicon mimarisi önemli avantaj sunmaya devam ediyor. Birleşik bellek mimarisi (UMA), performans/verimlilik dengesi ve yerel yapay zekâ işleme kapasitesi sayesinde özellikle geliştirici ve profesyonel kullanıcı tarafında talebi artırıyor.

Apple açısından kritik nokta şu: Şirket artık yalnızca yüksek kâr marjlı niş premium üretici değil, daha geniş hacimli küresel PC rekabetinde de ciddi oyuncu haline geliyor. Eğer Neo serisi ivmesini korursa, dizüstü pazarında geleneksel Windows üreticileri üzerindeki baskı daha da artabilir.

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), yurt dışından getirilen telefonlarda yaygınlaşan usulsüz IMEI kullanımına karşı kapsamlı bir denetim başlattı. Yüz binlerce cihaz incelemeye alınırken, kullanıcılar SMS ile uyarıldı.

Çift SIM yöntemiyle usulsüz kullanım tespit edildi

BTK’nın yaptığı incelemelerde, çift SIM kartlı telefonların ikinci IMEI numarasının farklı cihazlarda kullanıldığı ortaya çıktı.

Bu yöntemle, kayıt ücreti ödenmeden birden fazla telefonun aktif edildiği ve ciddi vergi kaybı oluştuğu belirlendi.

1 Mayıs kritik tarih

Denetimlerini sıkılaştıran BTK, usulsüz kullanım tespit edilen cihaz sahiplerine 120 günlük süre tanıdı.

Bu süre 1 Mayıs 2026 itibarıyla sona erecek. Belirlenen tarihe kadar işlem yapılmayan cihazlar şebekeye kapatılacak.

Kayıt ücreti 54 bin lirayı aştı

Yurt dışından getirilen telefonların Türkiye’de kullanılabilmesi için ödenmesi gereken IMEI kayıt ücreti 54 bin 258 TL olarak açıklandı.

Bu ücretin yatırılmaması halinde cihazların mobil şebekelere erişimi tamamen kesilecek.

Yeni yöntemler de engellendi

BTK, sadece mevcut usulsüzlükleri tespit etmekle kalmadı; aynı zamanda bu yöntemlerin tekrar kullanılmasını da engelleyecek adımlar attı.

Yeni düzenlemeyle birlikte çift SIM veya e-SIM üzerinden süre uzatma gibi yöntemlerin de tamamen önüne geçilecek.

Kullanıcılara kritik uyarı

Uzmanlar, kullanıcıların mağduriyet yaşamaması için cihazlarının IMEI durumunu kontrol etmeleri gerektiğini vurguluyor.

IMEI numarası e-Devlet üzerinden sorgulanarak cihazın kayıtlı olup olmadığı öğrenilebiliyor. Kayıt dışı görülen cihazlar için son tarihe kadar işlem yapılması gerekiyor.

Apple, merakla beklenen iOS 27 güncellemesi öncesinde önemli bir karara imza attı. Şirket, bazı eski iPhone modelleri için yazılım desteğini sonlandırmaya hazırlanıyor.

Hangi iPhone modelleri destek dışı kalacak?

Yeni güncellemeyle birlikte iPhone 11, iPhone 11 Pro, iPhone 11 Pro Max ve iPhone SE (2020) modelleri iOS 27 desteği alamayacak.

Bu cihazlar, güncelleme dışında kalarak “desteklenmeyen modeller” listesine dahil edilecek.

Milyonlarca kullanıcı etkilenecek

Söz konusu modellerin dünya genelinde geniş bir kullanıcı kitlesine sahip olması nedeniyle alınan karar milyonlarca kişiyi doğrudan etkileyecek.

Destek kesilmesiyle birlikte bu cihazlar yeni özelliklerden yararlanamayacak ve zamanla güvenlik güncellemeleri de sınırlı hale gelecek.

Yapay zekâ özellikleri eski donanımı zorladı

iOS 27 ile birlikte gelmesi beklenen yeni nesil yapay zekâ destekli özelliklerin yüksek donanım gücü gerektirdiği belirtiliyor.

Uzmanlara göre, bu cihazlarda bulunan A13 Bionic işlemci ve sınırlı RAM kapasitesi, gelişmiş yazılım özelliklerini çalıştırmak için yeterli performansı sunamıyor.

Tanıtım tarihi belli oldu

Apple’ın yeni işletim sistemini her yıl olduğu gibi haziran ayında düzenleyeceği etkinlikte tanıtması bekleniyor.

Tanıtımın ardından geliştirici sürümleri yayınlanacak, final sürüm ise sonbaharda kullanıcılarla buluşacak.

Teknolojide kaçınılmaz dönüşüm

Uzmanlar, bu tür kararların teknoloji dünyasında olağan bir süreç olduğuna dikkat çekiyor.

Yeni yazılım ve donanım gereksinimleri arttıkça, eski cihazların destek dışı kalması kaçınılmaz hale geliyor. Apple’ın bu hamlesinin, kullanıcıları daha yeni ve güçlü modellere yönlendirme stratejisinin bir parçası olduğu değerlendiriliyor.

Çin’in en kritik teknoloji altyapılarından biri olan Tianjin Ulusal Süper Bilgisayar Merkezi, devasa bir veri sızıntısı iddiasıyla gündemde. “FlamingChina” takma adını kullanan bir kişi ya da grubun, yaklaşık 10 petabayt büyüklüğünde gizli veriyi satışa çıkardığı öne sürüldü.

Sızdırıldığı iddia edilen veriler arasında füze tasarımları, savunma dokümanları, nükleer simülasyonlar ve ileri mühendislik çalışmaları bulunuyor. Bu merkez, Çin genelinde binlerce kuruma yüksek işlem gücü sağlayarak havacılık, savunma ve bilimsel araştırmalarda kritik rol oynuyor.

İddialara göre veri setinin bir bölümü örnek olarak paylaşıldı ve bu örneklerde “gizli” ibaresi taşıyan teknik belgeler ile simülasyon dosyaları yer aldı. Siber güvenlik uzmanları, bu örneklerin gerçek olabileceğine dair güçlü teknik işaretler bulunduğunu belirtiyor.

Verilerin satışa çıkarıldığı ve ödemelerin kripto para ile talep edildiği ifade ediliyor. Tam veri paketinin ise yüz binlerce dolar değerinde olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, bu büyüklükte bir veri setine en büyük ilginin devlet destekli istihbarat servislerinden gelebileceğini değerlendiriyor.

Saldırı yöntemine ilişkin ilk bulgular, sistemlere ele geçirilmiş bir VPN erişimi üzerinden girildiğini gösteriyor. Ardından botnet benzeri bir yapı kullanılarak verilerin yaklaşık 6 ay boyunca parça parça dışarı aktarıldığı iddia ediliyor. Bu yöntem, büyük veri transferlerini küçük parçalara bölerek güvenlik sistemlerinin dikkatini çekmemeyi amaçlıyor.

Eğer iddialar doğrulanırsa, bu olay yalnızca Çin için değil, küresel ölçekte siber güvenlik ve kritik altyapı koruması açısından ciddi sonuçlar doğurabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Yayınlanan video, oyunun başlangıç bölümüne odaklanıyor. Oyuncuların etkinlikler arasında nasıl geçiş yapacağı ve Japonya temalı festival atmosferinin nasıl sunulacağı detaylı şekilde gösteriliyor. Özellikle Tokyo çevresi, kırsal alanlar ve dağlık bölgeler arasındaki geçişlerin oldukça doğal ve detaylı olduğu görülüyor.

Seride ilk kez kullanılan keşif sistemi ise önemli bir yenilik olarak öne çıkıyor. “Fog of war” mantığıyla çalışan bu sistem sayesinde harita başlangıçta tamamen açık olmayacak. Oyuncular, yeni bölgeleri keşfettikçe harita genişleyecek ve içeriklere erişim kademeli olarak sağlanacak.

Grafik tarafında da ciddi bir gelişim söz konusu. Geliştirilmiş ışıklandırma, dinamik hava koşulları ve çevre detayları, oyunun atmosferini daha gerçekçi hale getiriyor. Karla kaplı dağ yollarından dar şehir sokaklarına kadar farklı ortamlar, Japonya temasını güçlü şekilde yansıtıyor.

Oyunun çıkış tarihi 19 Mayıs 2026 olarak açıklanırken, Xbox Series X|S ve PC platformlarında oynanabilir olacak. PlayStation 5 sürümü de planlanıyor ancak bu platform için henüz net bir tarih paylaşılmış değil.

Son toplantıda 160’tan fazla ülke ortak bir karar alamazken, Türkiye ve Brezilya mevcut düzenlemenin uzatılmasına karşı çıktı. Buna karşın ABD ve Avrupa ülkeleri yasağın devam etmesini savundu.

Bu gelişmeyle birlikte ülkelerin; oyun, e-kitap, yazılım, film ve müzik gibi dijital olarak indirilen ürünlere gümrük vergisi benzeri ek yükler getirmesinin önündeki hukuki engel ortadan kalkmış oldu.

Türkiye özelinde dijital ürünler hâlihazırda KDV ve Dijital Hizmet Vergisi kapsamında vergilendiriliyor. Ancak yeni bir “dijital ithalat vergisi” uygulanması durumunda özellikle oyun fiyatları, abonelik servisleri ve yazılım maliyetlerinde artış yaşanması bekleniyor.

Uzmanlara göre bu değişim yalnızca fiyatları değil, küresel dijital ticaretin yapısını da etkileyebilir. Bazı ülkelerin kendi aralarında vergi muafiyeti anlaşmaları yapması, dünya genelinde parçalı bir vergi sisteminin oluşmasına yol açabilir.

Önümüzdeki süreçte Cenevre’de yapılacak toplantılarda konunun yeniden ele alınması planlanıyor. Ancak mevcut tablo, dijital içeriklerin artık tamamen “vergisiz” kalmayacağı yeni bir döneme girildiğini gösteriyor.

Ticaret Sicil kayıtlarına göre 4 milyon TL sermaye ile kurulan bu yapı, Prime Video Türkiye faaliyetlerinin merkezi olacak. Şirketin yönetim kurulu başkanlığı görevini ise Amazon Türkiye Ülke Müdürü Alptuğ Çopuroğlu üstleniyor.

Bu adımla birlikte platformda 2026 yılı içinde reklamlı abonelik modeline geçileceği netleşti. Kullanıcılar mevcut Amazon Prime üyeliği kapsamında platformu kullanmaya devam edebilecek ancak içeriklerin başında ve ortasında reklam gösterimleri olacak.

Reklamsız deneyim isteyen kullanıcılar için ise ek ücretli bir paket sunulacak. Bu model, hâlihazırda Disney+ ve HBO Max gibi platformlarda uygulanan sistemle benzerlik taşıyor.

Amazon’un Türkiye’de ayrı bir şirket kurmasının önemli nedenlerinden biri de reklam düzenlemeleri. E-ticaret platformlarına getirilen reklam kısıtlamaları nedeniyle şirket, yayıncılık faaliyetlerini farklı bir tüzel yapı üzerinden yürütmeyi tercih etti.

Yeni modelle birlikte platformda içerik çeşitliliğinin artırılması hedefleniyor. Özellikle yerli yapımlara daha fazla yatırım yapılması ve spor içeriklerinin genişletilmesi planlanıyor.

Prime Video’nun reklamlı modele geçişi, küresel stratejinin bir parçası. Platform daha önce ABD, Almanya, İngiltere ve Japonya gibi birçok pazarda aynı sistemi devreye almıştı. Türkiye’nin de bu dönüşüme dahil edilmesiyle birlikte dijital yayıncılıkta rekabetin daha da artması bekleniyor.

Sektör kaynaklarına göre görüşmeler özellikle DDR5 bellek tedariki üzerine yoğunlaşıyor. Microsoft ile üç yıl süreli ve on milyarlarca dolarlık bir sözleşmenin bu yıl yürürlüğe girmesi beklenirken, benzer bir anlaşmanın Google ile de yapılması gündemde. Aynı süreçte Samsung Electronics’in de bu dev kontratlar için masada olduğu belirtiliyor.

Bu gelişmenin arkasındaki temel itici güç ise yapay zeka yatırımları. Büyük ölçekli veri merkezlerinde kullanılan bellek kapasitesi hızla artarken, DRAM artık sadece bir donanım bileşeni değil, doğrudan performans ve rekabet avantajını belirleyen kritik bir unsur haline gelmiş durumda.

Uzmanlara göre bulut sağlayıcılarının toplam altyapı harcamalarının %30’dan fazlası artık bellek maliyetlerinden oluşuyor. Bu da üreticilerle yapılan uzun vadeli anlaşmaları kaçınılmaz hale getiriyor.

Yeni nesil bu kontratlar, sektörde iki önemli değişime işaret ediyor:

• Üreticiler talebi yıllar öncesinden garanti altına alarak kapasite planlamasını daha stabil hale getiriyor
• Büyük teknoloji şirketleri kritik bileşenlerde tedarik riskini minimize ediyor

Ancak bu durumun bir yan etkisi de var. Uzun vadeli anlaşmalar, üretim kapasitesinin büyük bölümünü şimdiden bağladığı için tüketici tarafında arz sıkışıklığı yaşanabilir. Bu da PC ve diğer elektronik ürünlerde DRAM fiyatlarının yüksek kalmasına neden olabilir.

Genel tablo, bellek piyasasında klasik arz-talep döngüsünün yerini daha stratejik ve uzun vadeli anlaşmalara bıraktığını gösteriyor. Bu dönüşümün, önümüzdeki yıllarda teknoloji sektörünün maliyet yapısını doğrudan etkilemesi bekleniyor.

Japonya’da yaklaşık 20 yıl süren uzun vadeli klonlama araştırması, bu teknolojinin sınırlarını net biçimde ortaya koydu. Tek bir fareden başlayarak ardışık klonlama yöntemiyle sürdürülen deneyde, toplam 58 nesil üretildi. Ancak son nesilde doğan klon fareler, ciddi genetik bozulmalar nedeniyle bir gün bile yaşayamadı.

Araştırmada, klonlama işlemi her nesilde aynı DNA’nın yeniden kopyalanmasıyla gerçekleştirildi. İlk 20–25 nesil boyunca klonlar neredeyse kusursuz görünürken, ilerleyen süreçte genetik hatalar birikmeye başladı. Özellikle 25. nesilden sonra kromozom kayıpları ve mutasyon oranlarında belirgin artış gözlemlendi.

Bilim insanları bu süreci Muller's ratchet (Muller’ın mandalı) teorisiyle açıklıyor. Bu teoriye göre eşeysiz çoğalan canlılarda zararlı mutasyonlar zamanla birikir ve geri döndürülemez bir genetik yük oluşturur. Deney sonuçları, memelilerde de benzer bir mekanizmanın işlediğini gösterdi.

Toplamda 1.200’den fazla fare üzerinde yapılan çalışma, klonlamanın kısa vadede uygulanabilir olsa da uzun vadede sürdürülebilir bir yöntem olmadığını ortaya koyuyor. Özellikle türlerin devamlılığı için tek başına yeterli bir çözüm olmadığı vurgulanıyor.

Araştırmacılar, klon bireylerin normal yollarla üremesi durumunda genetik çeşitliliğin yeniden kazanılabildiğini ve mutasyon etkisinin kısmen dengelendiğini de belirtiyor. Bu durum, klonlamanın ancak doğal üreme ile birlikte kullanıldığında anlamlı bir araç olabileceğini gösteriyor.

Sonuçlar, özellikle nesli tükenme tehlikesi altındaki türlerin korunmasında klonlamaya bağlanan umutların yeniden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.

Apple, yeni nesil Apple TV modelinin lansmanını beklenenden daha ileri bir tarihe kaydırabilir. Gecikmenin temel nedeni donanım değil, Siri ve yapay zeka tarafındaki geliştirmelerin henüz istenen seviyeye ulaşmamış olması.

Şirketin, yeni modeli yalnızca bir medya oynatıcı değil, aynı zamanda yapay zeka destekli bir eğlence merkezi olarak konumlandırmak istediği belirtiliyor. Ancak gelişmiş Siri deneyiminin hazır olmaması, lansman takvimini doğrudan etkiliyor. Bu nedenle cihazın 2026 sonbaharına kadar ertelenebileceği konuşuluyor.

Donanım tarafında ise önemli iyileştirmeler planlanıyor. Yeni modelde, mevcut A15 Bionic yerine A17 Pro veya daha güncel bir çipin kullanılması bekleniyor. Bu yükseltme, özellikle oyun performansı ve yapay zeka işlemleri açısından ciddi bir sıçrama anlamına geliyor. Donanım hızlandırmalı grafik teknolojileri sayesinde Apple TV’nin oyun tarafında da daha iddialı hale gelmesi hedefleniyor.

Bağlantı teknolojilerinde de güncelleme var. Yeni cihazın Wi-Fi 7 ve Bluetooth 6 desteğiyle gelmesi bekleniyor. Bu sayede daha düşük gecikme ve daha yüksek veri aktarım hızları sağlanarak özellikle yüksek çözünürlüklü içeriklerde daha stabil bir deneyim sunulacak.

Tasarım tarafında ise radikal bir değişiklik öngörülmüyor. Apple’ın mevcut kompakt ve sade tasarım dilini koruyarak, asıl odağını performans ve yazılım geliştirmelerine verdiği görülüyor.

Sonuç olarak Apple, yeni Apple TV ile donanımdan çok yazılım deneyimini ön plana çıkaran bir strateji izliyor. Ancak Siri’nin gecikmesi, bu stratejinin piyasaya çıkış süresini doğrudan uzatmış durumda.

Çin merkezli YMTC, NAND bellek pazarındaki yükselişini hızlandırdı. Şirketin üretim kapasitesini artırarak bu yıl içinde SK hynix ve Micron’u geride bırakması bekleniyor.

YMTC, Wuhan’daki mevcut üretim tesislerini maksimum kapasiteye yakın seviyede çalıştırırken, üçüncü üretim hattı olan Fab 3’ü de devreye almaya hazırlanıyor. Yılın ikinci yarısında bu tesiste yüksek katmanlı NAND belleklerin seri üretimine başlanması planlanıyor.

Şirketin üretim hacmi son yıllarda dikkat çekici şekilde arttı. 2024’te yaklaşık 1,29 milyon wafer olan yıllık üretim, kısa sürede 1,77 milyona yükseldi. Bu yıl ise 2 milyon wafer seviyesine yaklaşması bekleniyor. Yeni fabrikanın devreye girmesiyle birlikte YMTC’nin küresel pazarda ilk üçe girmesi öngörülüyor.

Teknoloji tarafında da önemli ilerlemeler kaydediliyor. Şirket, özellikle 200 katmanlı NAND çözümlerini yaygınlaştırırken, 300 katmanlı ürünlerde verimlilik sorunlarını aşmayı hedefliyor. Bu gelişmeler, YMTC’nin sunucu ve mobil cihaz pazarındaki rekabet gücünü artırıyor.

Öte yandan Apple’ın olası tedarikçi olarak YMTC’yi değerlendirdiği iddiaları dikkat çekiyor. Böyle bir anlaşmanın gerçekleşmesi, şirketin küresel pazardaki konumunu önemli ölçüde güçlendirebilir.

Uzmanlara göre YMTC’nin hızlı büyümesi, NAND bellek sektöründe dengeleri değiştirebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

BTK’dan mobil tarifelere zam: Ücretler arttı

Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK), 1 Nisan itibarıyla yürürlüğe giren yeni tarifeyle mobil haberleşme hizmetlerine ortalama yüzde 15,8 oranında zam yaptı.

Zam oranı yüzde 15,8’e ulaştı

BTK’nın yayımladığı yeni azami ücret tarifesine göre mobil hizmetlerde dikkat çeken artışlar yaşandı. Kurumun son düzenlemeyi 1 Ekim’de yaptığı hatırlatılırken, yıllık toplam artış oranı yüzde 30,5 seviyesine ulaştı.

Arama ve SMS ücretleri yükseldi

Yeni tarifeyle birlikte yurt içi arama ücretleri dakika başına 4,11 TL’den 4,75 TL’ye çıkarıldı. Yurt dışı aramaların dakikası ise 48,68 TL’den 56,37 TL’ye yükseldi.

SMS ücretlerinde de artış yapıldı. Yurt içi SMS 2,93 TL’den 3,39 TL’ye, yurt dışı SMS ise 8,54 TL’den 9,88 TL’ye çıkarıldı.

Diğer işlem ücretlerine de artış

Düzenleme yalnızca konuşma ve mesajlaşma ile sınırlı kalmadı. Hat devir ücreti 91,38 TL’ye yükselirken, açma-kapama ücreti 212,70 TL oldu.

SIM kart değişikliği ve numara değişikliği ücretleri 208,51 TL’ye, isim değişikliği ücreti ise 62,39 TL’ye çıkarıldı.

Azami ücret vurgusu yapıldı

BTK, açıklamasında belirlenen fiyatların “azami ücret” olduğunu vurguladı. Buna göre mobil operatörler bu rakamların üzerinde ücret talep edemeyecek, ancak daha düşük tarifeler sunabilecek.

Türkiye 5G’ye geçiyor: 1 Nisan’da başlıyor

Türkiye, 1 Nisan itibarıyla 5G mobil teknolojisini devreye alıyor. Abdulkadir Uraloğlu tarafından yapılan açıklamalara göre, uyumlu cihaz ve SIM kart sahibi kullanıcılar bu tarihten itibaren yüksek hızlı internet hizmetinden yararlanabilecek.

81 ilde başlayacak, 2 yılda yayılacak

5G teknolojisi ilk etapta 81 il merkezinde aktif hale getirilecek. Kapsama alanının önümüzdeki 2 yıl içerisinde ülke genelinde genişletilmesi hedefleniyor. İlk aşamada şehir merkezlerinde kullanılabilecek olan teknoloji, zamanla daha geniş bölgelere ulaşacak.

5G kullanmak için ne gerekli?

5G teknolojisinden yararlanmak isteyen kullanıcıların öncelikle uyumlu bir akıllı telefona ve SIM karta sahip olması gerekiyor. Mevcut 4,5G uyumlu SIM kartlar genellikle 5G ile de çalışabilirken, daha eski SIM kartların değiştirilmesi gerekiyor.

Ayrıca kullanıcıların operatörleri üzerinden 5G hizmetini aktif hale getirmesi ve telefon ayarlarından mobil ağ tercihini 5G olarak seçmesi gerekiyor.

Hangi telefonlar uyumlu?

Operatörlerin paylaştığı bilgilere göre iPhone 12 ve sonrası modeller ile Samsung Galaxy S21 ve üzeri cihazlar 5G desteği sunuyor. Kullanıcılar, telefonlarının ayarlar menüsünden 5G seçeneğini kontrol ederek uyumluluğunu doğrulayabiliyor.

Hız 10 kat artacak

Mobil iletişimin beşinci nesli olan 5G, önceki teknolojilere göre çok daha yüksek hız ve düşük gecikme süresi sunuyor. Megabit seviyesindeki hızlar yerini gigabit seviyelerine bırakırken, veri aktarımı ve bağlantı kalitesinde ciddi bir artış sağlanacak.

Veri tüketimi de artacak

Yüksek hızın beraberinde daha fazla veri tüketimi getirmesi bekleniyor. Bu nedenle kullanıcıların mevcut internet paketlerinin daha hızlı tükenebileceği belirtilirken, operatörlerin yeni nesil paket seçenekleri sunmaya hazırlandığı ifade ediliyor.

Hayatın birçok alanını değiştirecek

5G teknolojisi yalnızca hızlı internet değil, aynı zamanda birçok sektörde dönüşüm anlamına geliyor. Uzaktan ameliyatlar, akıllı şehirler, otonom araçlar ve endüstriyel otomasyon gibi alanlarda önemli yeniliklerin önü açılacak.

Ayrıca kalabalık ortamlarda bağlantı sorunlarının azalması, mobil oyunlarda gecikmenin düşmesi ve cihazlar arası iletişimin hızlanması da 5G’nin öne çıkan avantajları arasında yer alıyor.

Güney Kore’de faaliyet gösteren ETRI araştırmacıları, yerin yaklaşık 100 metre altına kadar sinyal iletebilen yeni bir kablosuz iletişim teknolojisi geliştirdi. Sistem, klasik radyo frekanslarının yer altında yaşadığı sinyal kaybı sorununu aşmayı hedefliyor.

Yeni yöntemin temelinde radyo dalgaları yerine manyetik indüksiyon bulunuyor. Bu sayede özellikle yoğun ve sinyal geçirgenliği düşük zeminlerde daha stabil iletişim sağlanabiliyor. Sistem, halka şeklinde bir verici anten ve manyetik alan sensörüyle çalışıyor.

Teknik olarak veri iletiminde QPSK modülasyonu kullanılıyor ancak mevcut hız oldukça sınırlı. Şu an için yaklaşık 2 Kb/s seviyesinde olan veri aktarım hızı, teknolojinin erken aşamada olduğunu gösteriyor.

Araştırmalar sırasında sistemin menzili önemli ölçüde artırıldı. İlk etapta 40 metreye kadar ulaşan iletişim mesafesi, manyetik indüksiyon tabanlı yeni yaklaşımla 100 metre seviyesine çıkarıldı.

Bu teknolojinin en önemli avantajlarından biri düşük enerji tüketimi ve kompakt yapısı. Araştırmacılar, ilerleyen süreçte sistemin akıllı telefonlara entegre edilebileceğini belirtiyor. Böylece mağara, maden, tünel gibi ortamlarda iletişim kurmak çok daha kolay hale gelebilir.

Uzmanlara göre bu gelişme özellikle arama-kurtarma operasyonları için kritik bir potansiyel taşıyor. Yer altında mahsur kalan kişilerle iletişim kurulabilmesi, müdahale süreçlerini ciddi şekilde hızlandırabilir. Ayrıca açık deniz sondajı ve savunma sanayii gibi alanlarda da kullanım senaryoları bulunuyor.

Dron teknolojileri alanında faaliyet gösteren BRINC, emniyet birimleri için geliştirdiği yeni nesil Guardian modelini tanıttı. Sistem, Starlink bağlantısı sayesinde kesintisiz iletişim sağlayarak şehir içi operasyonlarda önemli bir avantaj sunuyor.

Guardian, saatte 100 kilometrenin üzerinde hızla hareket edebiliyor ve aktif olarak araç takibi gerçekleştirebiliyor. Şirket, bu özelliğiyle cihazı “araç kovalamaya uygun ilk dron” olarak konumlandırıyor. Yaklaşık bir saatlik uçuş süresine sahip olan sistem, otomatik batarya değişimi sayesinde kesintisiz görev yapabiliyor.

Teknik donanım tarafında da dikkat çekici özellikler bulunuyor. Dron; çift 4K kamera, 640 kat zoom kapasitesi ve termal görüntüleme sistemleriyle kilometrelerce uzaklıktaki hedefleri izleyebiliyor. Ayrıca 130 dB seviyesinde siren ve hoparlör sistemiyle sahada doğrudan müdahale imkânı sağlıyor.

Guardian yalnızca takip değil, acil müdahale görevlerinde de kullanılabilecek şekilde tasarlandı. Üzerinde can simidi, defibrilatör, epipen ve Narcan gibi kritik ekipmanları taşıyabiliyor. Bu sayede olay yerine ulaşım süresi kısaltılarak hayat kurtarıcı müdahaleler hızlandırılabiliyor.

Yaklaşık 13 kilometre menzile sahip olan dron, gece operasyonları için 1.000 lümen gücünde projektörle donatılmış durumda. Yıl sonunda seri üretime girmesi planlanan Guardian, güvenlik ve acil müdahale teknolojilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendiriliyor.

Altyapıdan bağımsız yaşam konsepti giderek yaygınlaşırken, Klumpen adlı yeni nesil sistem bu alanda dikkat çeken bir çözüm olarak öne çıkıyor. Elektrik, su, internet ve ısıtma gibi temel ihtiyaçları tek bir kompakt yapıda birleştiren Klumpen, şebekeye bağlı olmadan yaşamayı mümkün hale getiriyor.

Yaklaşık 7 metrekarelik bir alan kaplayan yapı, tek başına bir evden ziyade mevcut bir kabine entegre edilen bir yaşam destek ünitesi olarak tasarlandı. Çadır formundaki sistem, küçük boyutuna rağmen kapsamlı bir altyapı sunuyor.

Enerji ihtiyacı tamamen güneş panelleriyle karşılanıyor. Dış yüzeyi panellerle kaplı olan sistem, 7,5 kWh kapasiteli bataryası sayesinde elde edilen enerjiyi depoluyor. Entegre inverter ile birlikte standart 230V elektrik çıkışı sağlayan yapı, günlük ev aletlerinin çalışmasına imkan tanıyor.

Klumpen’in en dikkat çekici yönlerinden biri de bağlantı tarafı. Sistem, uydu internet ve mobil modem desteği sayesinde şehirden uzak bölgelerde bile kesintisiz internet erişimi sunuyor.

İç donanım açısından da oldukça kapsamlı olan Klumpen’de mini mutfak, çamaşır makinesi, duş ve tuvalet bulunuyor. Su yönetimi sistemi ise verimlilik odaklı tasarlanmış durumda. Kullanılan su filtrelenerek yeniden değerlendiriliyor ve böylece tüketim minimum seviyeye indiriliyor.

Isıtma ve soğutma ihtiyacı ise entegre ısı pompası ile sağlanıyor. Bu özellik sayesinde sistem dört mevsim kullanılabiliyor.

Kurulum sürecinin basitliği de ürünün öne çıkan avantajları arasında yer alıyor. Fabrikadan hazır gelen yapı, herhangi bir teknik kurulum gerektirmeden doğrudan kullanılabiliyor.

Yaklaşık 35.000 dolar başlangıç fiyatına sahip olan Klumpen’in ilk teslimatlarının 2026 Eylül ayında yapılması planlanıyor. Daha zorlu iklim koşulları için geliştirilen özel versiyon ise çok daha yüksek fiyat etiketiyle sunuluyor.

Bu sistem, özellikle şehirden uzak yaşamak isteyenler için taşınabilir ve sürdürülebilir bir yaşam altyapısının artık teoriden pratiğe geçtiğini gösteriyor.

Fransa’ya ait nükleer uçak gemisi Charles de Gaulle, bir deniz subayının yaptığı paylaşım nedeniyle güvenlik açığıyla gündeme geldi. Popüler fitness uygulaması Strava üzerinden paylaşılan koşu verileri, geminin konumunu açık şekilde ortaya koydu.

GPS tabanlı veri paylaşımı yapan uygulamalar, özellikle askeri personel için ciddi riskler barındırırken, bu olay söz konusu tehlikeyi bir kez daha gözler önüne serdi. Subayın paylaştığı aktivite verisi, geminin Doğu Akdeniz’deki tam konumunun tespit edilmesine yol açtı.

Ortaya çıkan bilgilere göre uçak gemisi, Kıbrıs’ın kuzeybatısında ve Türkiye kıyılarına yaklaşık 100 kilometre mesafede bulunuyordu. Her ne kadar geminin bölgede görev yapacağı bilinse de anlık konumunun bu kadar net şekilde ortaya çıkması güvenlik açısından kritik bir zafiyet olarak değerlendirildi.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bölgeye gönderilen görev grubunun savunma amaçlı olduğunu açıklamıştı. Ancak gemide savaş uçakları, gözetleme sistemleri ve helikopterlerin bulunması, olayın ciddiyetini artırıyor.

Bu olay, fitness uygulamalarının yol açtığı ilk güvenlik açığı değil. Daha önce de Strava verileri üzerinden askeri üslerin ve devlet yetkililerinin konumlarının ortaya çıktığı vakalar yaşanmıştı. Uzmanlar, bu tür durumları “StravaLeaks” olarak adlandırıyor.

Uzmanlara göre sorun, kullanıcıların çoğu zaman farkında olmadan konum verilerini herkese açık şekilde paylaşması. Varsayılan gizlilik ayarlarının açık olması, hassas bilgilerin istemeden yayılmasına neden olabiliyor.

Yaşanan son olay, özellikle askeri personel için dijital güvenlik ve veri gizliliğinin ne kadar kritik olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Basit bir egzersiz kaydı bile, doğru analiz edildiğinde stratejik bir bilgiye dönüşebiliyor.

Sidney’de yaşayan girişimci Paul Conyngham, kanser teşhisi konulan köpeği Rosie’yi kurtarmak için sıra dışı bir yönteme başvurdu. Geleneksel tedavilerin yetersiz kalmasının ardından Conyngham, yapay zekâ araçlarını kullanarak kişiselleştirilmiş bir mRNA kanser aşısı geliştirdi.

Rosie’ye köpeklerde yaygın görülen agresif bir kanser türü olan mast hücreli tümör teşhisi konmuştu. Cerrahi müdahale ve kemoterapiye rağmen hastalık ilerlemeye devam edince Conyngham, alternatif çözümler aramaya başladı. Bu süreçte ChatGPT ve AlphaFold gibi yapay zekâ sistemlerinden faydalandı.

İlk aşamada Rosie’nin tümöründen alınan örneklerin genetik analizi yapıldı. Ortaya çıkan dev veri seti, yapay zekâ yardımıyla incelenerek kanser hücrelerine özgü yedi farklı hedef (neoantijen) belirlendi. Bu veriler doğrultusunda, bağışıklık sistemini doğrudan kanser hücrelerine yönlendiren kişisel bir mRNA aşısı tasarlandı.

Tedavi süreci, University of New South Wales bünyesindeki bilim insanlarının da desteğiyle yalnızca iki ay içinde tamamlandı. Aşı, lipid nanoparçacıklar aracılığıyla Rosie’ye enjekte edildi ve immünoterapi ile desteklendi.

İlk günlerde yan etkiler görülse de birkaç hafta içinde tümörlerde küçülme başladı. Rosie’nin hareket kabiliyeti geri gelirken, enerji seviyesinde de belirgin artış gözlemlendi. Tedaviden yaklaşık altı hafta sonra köpeğin yeniden koşabildiği ve normal davranışlarına döndüğü aktarıldı.

Uzmanlar, elde edilen sonuçların dikkat çekici olduğunu ancak bu yöntemin henüz kesin bir çözüm olmadığını vurguluyor. Yine de yapay zekâ destekli kişiselleştirilmiş tedavilerin, gelecekte kanser araştırmalarında önemli bir rol oynayabileceği değerlendiriliyor.

Rosie’nin durumu hâlâ yakından takip edilirken, bu deneyim yapay zekânın tıp alanında ne kadar hızlı ve etkili çözümler üretebileceğini gösteren somut bir örnek olarak öne çıkıyor.

Perplexity Health, laboratuvar sonuçları, tıbbi kayıtlar ve giyilebilir cihazlardan elde edilen verileri tek bir platformda topluyor. Böylece kullanıcılar, sağlık geçmişlerini bütüncül şekilde takip edebiliyor ve zaman içindeki değişimleri daha net analiz edebiliyor.

Sistemin en dikkat çeken özelliği ise kişiselleştirilmiş yanıtlar üretmesi. Kullanıcı bir sağlık sorusu sorduğunda, yalnızca genel bilgiler değil, aynı zamanda bireysel sağlık verileri de dikkate alınarak yanıt oluşturuluyor. Bu yaklaşım, klasik sağlık uygulamalarına kıyasla daha derin ve bağlamsal içgörüler sunmayı hedefliyor.

Platform; Apple Watch, Fitbit, Withings ve Ultrahuman gibi cihazlardan gelen verileri desteklerken, milyonlarca sağlık hizmeti sağlayıcısından alınan elektronik kayıtları da sisteme dahil edebiliyor. Yakın zamanda Oura gibi yeni entegrasyonların da eklenmesi planlanıyor.

Perplexity Health yalnızca veri analizi yapmakla kalmıyor; aynı zamanda kullanıcıya özel beslenme ve fitness planları da oluşturabiliyor. Bu sayede sistem, statik öneriler yerine dinamik ve kişiye özel sağlık rehberliği sunuyor.

Şirket, güvenilirlik konusunda klinik kılavuzlar ve bilimsel yayınlardan yararlandığını belirtirken, veri güvenliğinin de öncelikli olduğunu vurguluyor. Kullanıcı verilerinin şifrelendiği, üçüncü taraflarla paylaşılmadığı ve yapay zekâ eğitiminde kullanılmadığı ifade ediliyor.

Bu gelişme, yapay zekânın sağlık alanındaki rolünü genişletirken, kişisel sağlık yönetiminde yeni bir dönemin kapısını aralıyor.